Willemijn Bonder wil dat kinderen – en volwassenen – weer durven meedoen

Er zijn mensen die muziek maken en er zijn mensen die muziek laten gebeuren. Voor Willemijn Bonder behoort die tweede categorie tot haar natuur. In haar aanwezigheid is muziek geen vak, geen lesuur of zelfs geen discipline – het is een manier van kijken naar de wereld. Of beter gezegd: een manier van verbinden. “Eigenlijk is muziek nooit alleen muziek,” zegt ze. “Ik zie het als mijn middel om naar de wereld te kijken.” Die overtuiging loopt als een zachte, maar onmisbare melodie door haar leven.

De eerste noten

Al op de middelbare school wist Willemijn dat muziek haar richting zou bepalen. Niet als strak omlijnd plan, maar als een vanzelfsprekend pad. “Ik dacht toen als fluitist dat ik graag muziek wilde blijven maken. Ik deed de vooropleiding conservatorium, maar had nog niet persé een beroep in gedachten. Wat ik er precies mee ging doen? Dat groeide pas later, op het conservatorium.”

Die ontwikkeling kreeg vorm tijdens haar opleiding docent muziek. Daar ontdekte ze dat haar hart niet alleen sneller ging kloppen van muziek maken, maar vooral van het overbrengen ervan. Niet het podium, maar de klas werd haar speelveld.

Toch spreekt Willemijn liever over cultuureducatie dan over muziekonderwijs. “Cultuureducatie is breder. Een liedje kan je ineens meenemen naar een ander land, naar dans of naar geschiedenis. Muziek verbindt je altijd met iets groters.”

In haar lessen ontstaan die verbindingen vaak vanzelf. “Soms begin je ergens, en ineens trekt een kind het breder. Dan denk je: ja, dit is het. Dit is waarom ik dit doe.” Het plezier zit voor haar niet alleen in de muziek zelf, maar juist in wat die muziek losmaakt.

De magie van het jonge kind

Al snel wist ze dat haar hart lag bij jonge kinderen. “Kinderen tot twaalf jaar, dat is mijn wereld. En vooral in groepen, samen beleven.” Wat haar raakt, is de puurheid. “Ik zie verwondering en blijdschap. Het samen plezier maken, daar word ik zó blij van.”

Tegelijkertijd ziet ze hoe dat vanzelfsprekende gevoel later verdwijnt. “Het is zo jammer dat volwassenen dat kwijt zijn geraakt. Als kind wil je meteen meedoen. Als volwassene niet meer. Dat ongemak ontstaat ergens – vaak in de puberteit.” Juist daarom ziet ze haar werk als essentieel. “Je moet het als kind leren en doen. Dan blijft het normaal.”

Ongemak doorbreken

Die overtuiging komt ook terug in haar werk met groepsleerkrachten. “Ik zie daar vaak ongemak, bijvoorbeeld als ze ‘moeten’ zingen. En als jij je ongemakkelijk voelt, ga je het niet doen. Of je brengt het minder goed over.”

Volgens haar ligt daar een belangrijke sleutel. “Vroeger is dat ongemak gevoed, in plaats van het plezier. En dat moet anders.” Muziek is geen prestatie, benadrukt ze, maar een ervaring.

Waar alles samenkomt

In haar lessen gebruikt Willemijn muziek als middel om meerdere ontwikkelgebieden te verbinden. Een moment dat haar is bijgebleven, zegt alles. “Ik geef les op een school waar kinderen een taalachterstand hebben. We deden een liedje over kleuren in de Nederlandse taal. Bij ‘rood’ moest een jongetje op een belletje drukken.” Ze glimlacht. “Daar kwam alles samen: taal, ritme, aandacht. Dát zijn de momenten waar ik van geniet.”

Voor haar zit daar de kracht: muziek als ingang tot groei.

Spelen, ontdekken, luisteren

Die visie vormt ook de basis van SPOT ON peutermuziek, dat ze samen met haar partner ontwikkelde. “Het ontstond vanuit het werkveld. Kinderopvang en onderwijs groeiden naar elkaar toe, en de vraag was: hoe bieden we muziek aan?”

Het antwoord? Eenvoud en speelsheid. “Er waren vooral activeringsliedjes, dingen die kinderen moesten doen. Maar muziek mag ook gewoon spelen zijn. Ontdekken en luisteren naar elkaar.” Met thema’s, liedjes en materialen maken ze muziek als onderdeel van de dag. “Niet alleen om iets te ‘moeten’, maar om plezier te maken.”

Van idee naar impact

Met BOOM BOOM CLAP ging Willemijn nog een stap verder. Wat begon als een gemis in het onderwijs, groeide uit tot een landelijke methode. “We merkten dat er iets ontbrak. Tijdens corona dachten we: laten we het zelf doen.”

Ze gebruikt muziek als middel om meerdere werelden te verbinden. “We zien muziek als beginpunt,” legt ze uit. “Van daaruit kun je de wereld in.”

Zo kan een les beginnen met een ogenschijnlijk eenvoudig liedje. “We hebben bijvoorbeeld een liedje dat De schilder heet. Kinderen zingen over vormen en lijnen. En pas aan het einde ontdekken ze: oh, dit gaat eigenlijk over Mondriaan.” Vanuit dat moment opent zich iets. “Dan ga je verder kijken: welk schilderij past hierbij? Kunnen we dat ook zelf maken? Ineens zijn ze bezig met kunst, zonder dat het ‘moet’.” Muziek wordt zo een ingang tot creativiteit en verbeelding.

Ondernemen met een missie

Haar ondernemerschap komt voort uit een duidelijke drive. “Ik wil dat muziek maken normaal blijft voor kinderen. Dat het niet spannend of bijzonder wordt, maar vanzelfsprekend.”

Daarnaast wil ze iets veranderen voor vakdocenten. “Veel muziekdocenten werken versnipperd, met losse uren. Dat is niet vol te houden.” Met haar organisatie biedt ze stabiliteit. “We nemen docenten in dienst. Met zekerheid, met perspectief. Want als zij stoppen, verdwijnt er kennis. Dan hol je het vak uit.”

Ondernemen is voor haar een manier om impact te maken. “Ik word er echt blij van om iets te bedenken dat een probleem oplost.”

Samen sterker

Een belangrijke bron van energie is de samenwerking met haar partner. “We steken elkaars vuurtje aan. Ik kan dit niet alleen, we vullen elkaar aan. Hij is vooral creatief en denkt vrij. Ik breng structuur en maak het af. Samen werkt dat perfect.”

Muziek en het leven

Wat muziek haar persoonlijk heeft gebracht, is groot. “Het heeft me gevormd. Discipline, structuur en doorzettingsvermogen.” Maar er zit ook een keerzijde aan. “Ik ben perfectionistisch, voor mij is goed nooit goed genoeg.”

En misschien onverwacht: muziek is niet langer haar hobby. “Ik heb het leukste werk ter wereld, maar ik ben er de hele dag mee bezig. Dan kan ik ’s avonds niet ook nog zingen in een koor. Dan ben ik met mijn perfectionisme wéér aan het werk.” Dus vond ze een nieuw evenwicht. “Ik ben gaan tennissen, even terug naar het kind in mijzelf.”

Opvallend genoeg is haar huis vaak stil. “Ik zet thuis geen muziek aan. Als ik muziek hoor, ga ik meteen luisteren en analyseren.”

Een leven lang muziek

Haar boodschap is helder: “Maak je hele leven muziek. Het ontwikkelt je, maar het verbindt ook. Wist je dat in een koor of orkest alle lagen van de samenleving samenkomen?” 

“Er zit nog zoveel in ons ideeënhoofd,” zegt ze. “Maar mijn rol is niet om alles zelf te blijven doen. Ik wil dat vakdocenten het overnemen en verder brengen, zodat ik weer nieuwe ideeën kan laten groeien. Want er ligt nog een hele wereld op de plank.”